Yerli Malı Belgesi başvurularında en önemli aşamalardan biri, ürünün yerli katkı oranının doğru şekilde hesaplanmasıdır.

2026 yılında yürürlükte olan Yerli Malı Tebliği kapsamında yerli katkı oranı, ürünün nihai maliyeti ile ithal girdilerin maliyeti dikkate alınarak hesaplanmaktadır.

Bu nedenle başvuru yapmak isteyen üreticilerin yalnızca ürünün satış fiyatını veya hammadde alış fiyatını bilmesi yeterli değildir. Ürünün üretim yapısının ve maliyet kalemlerinin doğru şekilde ortaya konulması gerekir.

Yerli Katkı Oranı nedir?

Yerli Katkı Oranı, bir ürünün nihai maliyeti içerisindeki yerli katkının oranını ifade eder.

2026 uygulamasında temel hesaplama şu formül üzerinden yapılmaktadır:

Yerli Katkı Oranı = (Nihai Ürün Maliyet Tutarı – İthal Girdi Maliyet Tutarı) / Nihai Ürün Maliyet Tutarı × 100

Örneğin bir ürünün ilgili hesaplama kapsamında nihai maliyeti 1.000.000 TL ve ithal girdi maliyeti 300.000 TL ise;

(1.000.000 – 300.000) / 1.000.000 × 100 = %70

sonucu elde edilir.

Bu örnekte ürünün yerli katkı oranı %70 olur ve ilgili sınıflandırmada D sınıfı aralığına girer.

Gerçek başvurularda ise hesaplama, mevzuatta belirtilen maliyet unsurları ve ilgili hesap cetveli üzerinden yapılmalıdır.

Hangi maliyetler dikkate alınır?

Yerli Katkı Oranı hesabında nihai ürünün üretimiyle ilişkili maliyet unsurları dikkate alınır.

Bunların başlıcaları;

• Doğrudan malzeme giderleri,

• Dolaylı malzeme giderleri,

• Doğrudan işçilik giderleri,

• Dolaylı işçilik giderleri,

• Ürünle ilgili genel giderlerdir.

Buradaki en önemli noktalardan biri, üretimle ilgisi bulunmayan giderlerin maliyet hesabına gelişigüzel dahil edilmemesidir.

Bu nedenle işletmenin muhasebe kayıtları ile üretim hesabının birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Yurt içinden alınan her hammadde yerli midir?

Hayır.

Yerli Katkı Oranı hesaplamasında en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biri budur.

Bir girdinin Türkiye’deki bir tedarikçiden satın alınması, o girdinin otomatik olarak yerli girdi olduğu anlamına gelmez.

Yurt içinden temin edilen girdilerin menşe kontrolü yapılır.

Girdinin ithal olduğunun tespit edilmesi halinde ilgili tutar ithal girdi hesabında dikkate alınır.

Bu nedenle satın alma faturalarının yanı sıra girdinin menşeini ve yerli üretim niteliğini destekleyen belgeler de önem taşır.

Yerli Malı Belgesi olan tedarikçinin girdisi nasıl değerlendirilir?

Yeni uygulamada başka bir üreticiden alınan girdinin yerli niteliğinin belgelenmesi de önemlidir.

Girdi bir başka üretici tarafından üretiliyor ve bu ürün için Yerli Malı Belgesi bulunuyorsa, ilgili belgedeki Yerli Katkı Oranı dikkate alınarak hesaplama yapılabilir.

Bu nedenle üreticilerin yalnızca kendi belgelerini değil, kritik tedarikçilerinden aldıkları girdilere ilişkin belgelendirmeleri de takip etmeleri faydalı olacaktır.

Yerli Malı Belgesi sınıfı nasıl belirlenir?

2026 yılında uygulanan sınıflandırmaya göre Yerli Katkı Oranı şu şekilde sınıflandırılır:

Yerli Katkı Oranı	Yerli Malı Belgesi Sınıfı
%91 – %100	A
%81 – %90	B
%71 – %80	C
%61 – %70	D
%51 – %60	E

Bu sınıflandırma, yeni Yerli Malı Belgesi sisteminin önemli yeniliklerinden biridir.

Dolayısıyla başvuru sonucunda yalnızca “belge alındı” şeklinde bir değerlendirme yapılmaz; ürünün yerli katkı seviyesini gösteren sınıf da ortaya çıkar.

%51’in altında kalan ürünlerde ne olur?

Yerli Malı Belgesi açısından genel alt sınır %51 yerli katkı oranıdır.

Bu seviyenin altında kalan ürünler için Yerli Malı Belgesi düzenlenmez. Bununla birlikte, mevzuatta %51’in altında olan ürün ve girdiler için üreticinin talebi doğrultusunda Yerli Katkı Oranı Raporu düzenlenebilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Bu nedenle %51’in altında kalan bir ürün için “hiçbir şekilde belge alınamaz” şeklinde değerlendirme yapmak yerine ürünün durumunun ilgili mevzuat kapsamında ayrıca incelenmesi gerekir.

Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli neden önemlidir?

Yerli katkı oranı yalnızca basit bir Excel hesabından ibaret değildir.

Üretici tarafından hazırlanan hesap cetvelinin, üretim hesabı ve ilgili mali belgelerle desteklenmesi gerekir.

2026 uygulamasında hesaplamanın teknik ve mali yönden incelenmesi öngörülmektedir.

Bu nedenle özellikle çok sayıda ürün üreten firmalarda hesaplama öncesinde ürün bazlı üretim bilgilerinin düzenlenmesi önemlidir.

Basit bir örnekle hesaplama

Bir üretim işletmesinin bir ürünü için örnek olarak şu değerleri düşünelim:

Nihai ürün maliyeti: 2.000.000 TL

İthal girdi maliyeti: 500.000 TL

Formül:

(2.000.000 – 500.000) / 2.000.000 × 100

Sonuç:

%75 Yerli Katkı Oranı

Bu oran %71-%80 aralığında bulunduğu için örnekteki ürün C sınıfı aralığında değerlendirilir.

Ancak gerçek başvurularda kullanılacak rakamların işletmenin üretim ve muhasebe kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir.

Hesaplama sırasında hangi hatalardan kaçınılmalı?

Yerli Katkı Oranı hesaplamasında şu hatalara özellikle dikkat edilmelidir:

1. Yurt içinden alınan tüm girdileri yerli kabul etmek

Tedarikçinin Türkiye’de bulunması tek başına yeterli değildir. Menşe kontrolü önemlidir.

2. Üretim dışı giderleri hesaba katmak

Her işletme giderinin doğrudan ürün maliyetine eklenmesi doğru değildir.

3. Kapasite Raporu ile üretim hesabını farklı hazırlamak

Başvuruda kullanılan ürün ve üretim bilgilerinin resmi kayıtlarla uyumlu olması gerekir.

4. Ürün bazında maliyetleri ayırmamak

Birden fazla ürün üreten işletmelerde maliyetlerin ürün bazında doğru şekilde ayrıştırılması önemlidir.

5. Girdi belgelerini saklamamak

Faturalar, menşe bilgileri ve ilgili diğer belgeler hesaplamanın doğrulanabilmesi açısından önemlidir.

Sonuç

Yerli Malı Belgesi başvurusunda Yerli Katkı Oranı, belgelendirmenin en kritik aşamalarından biridir.

Doğru hesaplama için ürünün üretim reçetesi, kullanılan girdiler, maliyet yapısı, işçilik ve üretimle ilgili genel giderlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

2026 yılında A, B, C, D ve E şeklinde yapılan sınıflandırma sayesinde ürünün yerli katkı seviyesi de daha açık şekilde ortaya konulmaktadır.

Bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca gerekli evrakların hazırlanması değil, üretim hesabı ve Yerli Katkı Oranı hesaplamasının da uzman kontrolünden geçirilmesi önemlidir.

Yerli Malı Belgesi başvurunuz öncesinde ürününüzün yerli katkı oranını, mevcut belgelerinizi ve üretim kayıtlarınızı birlikte değerlendirerek sürecinizi doğru şekilde planlayabilirsiniz.